जय नरहरी
*वैराग, सोलापूर* : "संस्कारातून समाज घडतो आणि समाजातून राष्ट्र" या
उक्तीला सार्थ ठरवत *श्री संत शिरोमणी नरहरी महाराज प्रतिष्ठान, मोडनिंब* आपल्या 5
व्या वर्धापन दिनानिमित्त एका ऐतिहासिक सोहळ्याचे आयोजन करीत आहे. मंगळवार, दि. 16
जून 2026 रोजी सकाळी 11:25 वाजता ओमसाई मंगल कार्यालय, बार्शी-सोलापूर रोड, वैराग
येथे मोफत सामुदायिक उपनयन सोहळा व राज्यस्तरीय पुरस्कार वितरण समारंभ थाटात पार
पडणार आहे. *उपनयन सोहळा म्हणजे काय? का करतात?* *उपनयनाचे धार्मिक व शास्त्रीय
महत्व* हिंदू धर्मातील सोळा संस्कारांपैकी उपनयन हा आठवा व अत्यंत महत्वाचा संस्कार
आहे. याला मुंज, व्रतबंध किंवा यज्ञोपवीत संस्कार असेही म्हणतात. 'उप' म्हणजे जवळ व
'नयन' म्हणजे नेणे. म्हणजेच गुरूने शिष्याला आपल्याजवळ घेऊन ज्ञानाच्या मार्गावर
नेणे होय.ह्यातून - *द्विजत्वाची प्राप्ती*: उपनयनानंतर बटू 'द्विज' बनतो. पहिला
जन्म आईपासून व दुसरा जन्म गायत्री मंत्र व ज्ञानसंस्कारातून होतो, म्हणून द्विज. -
*विद्यारंभाचा अधिकार*: यज्ञोपवीत धारण केल्यानंतरच बटूला वेदाध्ययन, धार्मिक कार्य
व गायत्री मंत्राचा जप करण्याचा अधिकार प्राप्त होतो. - *त्रिसूत्री बंधन*:
जानव्यातील तीन पदर म्हणजे ऋषिऋण, पितृऋण व देवऋण यांची जाणीव. तसेच सत्व, रज, तम
या तीन गुणांवर नियंत्रण ठेवण्याचे प्रतीक. ब्रह्मचर्याश्रमाची सुरुवात. बटूला
सकाळी लवकर उठणे, संध्या करणे, गुरुसेवा, सत्य बोलणे याची शिकवण मिळते. *उपनयन
सोहळा कसा करतात? विधींचा क्रम* 1. *मातृभोजन*: मुंजीच्या आदल्या दिवशी आई बटूला
स्वतःच्या हाताने जेवू घालते. आईच्या ऋणातून अंशतः मुक्त होण्याचे प्रतीक. *चौलकर्म
- मुंडन*: बटूचे केस काढून त्याला शेंडी ठेवतात. अहंकाराचा त्याग करून नम्रतेचा
स्वीकार. *स्नान व ग्रहमख*: पवित्र स्नानानंतर देव-देवतांचे पूजन व ग्रहशांती केली
जाते. *यज्ञोपवीत धारण*: गुरुजी मंत्रोच्चारात बटूला जानवे घालतात. जानवे डाव्या
खांद्यावरून उजव्या कंबरेपर्यंत येते. *गायत्री मंत्रोपदेश*: गुरु बटूच्या कानात
गायत्री मंत्राचा उपदेश करतात. हाच त्याचा खरा जन्म मानला जातो. *भिक्षावळ*: बटू
प्रथम आईकडे व नंतर उपस्थितांकडे "ॐ भवति भिक्षां देहि" असे म्हणत भिक्षा मागतो.
अहंकार नष्ट करून समाज हा पोशिंदा आहे याची जाणीव होते. *समावर्तन*: सोहळ्यानंतर
बटू पुढील शिक्षणासाठी गुरुगृही किंवा शाळेत जातो. *सोनार समाज आणि संस्कृतीचा अतूट
बंध* सोनार समाज हा महाराष्ट्रातील एक प्राचीन, कष्टाळू व कलावंत समाज आहे. श्री
संत शिरोमणी नरहरी महाराज हे सोनार समाजाचे आराध्य दैवत. सोन्याला आकार देणाऱ्या
सोनाराप्रमाणेच, समाजातील पुढील पिढीला संस्कारांनी घडवण्याचे काम नरहरी प्रतिष्ठान
मोडलिंब हे आजही करत आहे. पूर्वीच्या काळी मुंज हा संस्कार प्रत्येक घरात थाटात
व्हायचा. पण बदलत्या काळात, वाढत्या खर्चामुळे अनेक कुटुंबे या पवित्र
संस्कारापासून वंचित राहत आहेत. हीच सामाजिक जाणीव ठेवून प्रतिष्ठानने 'मोफत
सामुदायिक उपनयन सोहळा' ही संकल्पना राबवली आहे. "एकटा दुकटा नाही, तर सर्वांनी
मिळून करूया" ही भावना समाजाला एकसंघ ठेवते. *16 जूनचा भव्य सोहळा - एकाच मंचावर
धर्म आणि कर्तृत्वाचा गौरव* *मोफत सामुदायिक मुंज सोहळा*: आर्थिक अडचणीमुळे
कोणत्याही बटूचा हक्काचा संस्कार बुडू नये, यासाठी प्रतिष्ठानने संपूर्ण खर्चाची
जबाबदारी घेतली आहे. वस्त्र, जानवे, भोजन, पूजासाहित्य सर्व काही मोफत. गरजू
पालकांनी आपल्या 8 ते 16 वयोगटातील मुलांची तात्काळ निशुल्क नोंदणी करावी.
*राज्यस्तरीय पुरस्कार सोहळा*: शिक्षण, क्रीडा, कला, उद्योजकता, समाजसेवा अशा विविध
क्षेत्रात महाराष्ट्राचे नाव उंचावणाऱ्या सोनार समाजातील गुणवंतांचा याच
व्यासपीठावर सन्मान करण्यात येणार आहे. यामुळे नव्या पिढीसमोर आदर्श निर्माण होतील.
*कार्यक्रमाची मान्यवर मंडळी* कार्यक्रमाचे अध्यक्ष:- अविनाश पंडित कोल्हापूर
स्वागत अध्यक्ष:- श्रीनिवास बानकर इंदापूर आधारस्तंभ:- सुभाष दादा वेदपाठक मोडनिंब
मार्गदर्शक:- प्रमोद भैय्या वेदपाठक माढा प्रमुख अतिथी:- माजी आमदार राजाभाऊ राऊत
*प्रतिष्ठानचे आवाहन* प्रतिष्ठानचे अध्यक्ष:- *राहुल वेदपाठक* म्हणाले, "आज
पाश्चात्य संस्कृतीच्या प्रभावाखाली आपली मूळ संस्कृती मागे पडते की काय, अशी भीती
वाटते. उपनयन सारखे संस्कार मुलांना मुळांशी जोडतात. हा सोहळा फक्त मुंजीपुरता
मर्यादित नाही, तर तो समाजसंघटनाचा महामंत्र आहे." उपाध्यक्ष *संतोष सोनार*, सचिव
*आनंद क्षीरसागर* तसेच सदस्य *संजय पंडित, अमोल सोनार, सुशील वेदपाठक मोडनिंब*
यांनी समाज बांधवांना जास्तीत जास्त संख्येने उपस्थित राहण्याची विनंती केली आहे.
*रुग्वेद सुवर्ण वार्ताचे विशेष निवेदन* _स्वर्णकार समाज प्रसार वाहिनी - ऋग्वेद
सुवर्ण वार्ता_ ने म्हटले आहे की, "हा सोहळा म्हणजे धर्म, संस्कृती आणि सामाजिक
एकतेचा त्रिवेणी संगम आहे. आपल्या मुलाला संस्कारांचे कवच द्या आणि समाजातील
कर्तृत्ववान हिऱ्यांचा सन्मान सोहळा अनुभवा. 16 जूनचा दिवस सोनार समाजाच्या
इतिहासात सुवर्णाक्षरांनी नोंद होईल." *कार्यक्रम तपशील* *दिनांक*: मंगळवार, 16 जून
2026 *अक्षदा वेळ*: सकाळी 11:25 वा. *स्थळ*: ओमसाई मंगल कार्यालय, बार्शी-सोलापूर
रोड, वैराग *नोंदणी व अधिक माहिती*: श्री संत शिरोमणी नरहरी महाराज प्रतिष्ठान,
*मोडनिंब* _संस्कार जगवा, समाज घडवा, एकी दाखवा... चला वैरागला!_ जय नरहरी..